ရိုးရိုးခွဲမလား၊ ဆန်းဆန်းခွဲမလား (အပိုင်း ၂)

မှန်ပြောင်းခွဲစိတ်ခြင်းနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အယူအဆအမှားများ၊ အားသာချက်နဲ့အားနည်းချက်များ

(Dr. Yen Bi Ter ရေးသားသည်။)

ပြီးခဲ့တဲ့ အပိုင်း (၁)မှာတော့ ရိုးရိုးခွဲစိတ်ခြင်းနဲ့ မှန်ပြောင်းခွဲစိတ်ခြင်းတို့ရဲ့ ကွာခြားချက်တွေနဲ့  ဘယ်လိုရောဂါတွေမှာ မှန်ပြောင်းနည်းကို သုံးလို့ရသလဲ စတဲ့အချက်အလက်တွေကို ဆွေးနွေးပေးခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

ယခု အပိုင်း (၂)မှာတော့ မှန်ပြောင်းခွဲစိတ်ခြင်းနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အယူအဆ အမှားတွေနဲ့အတူ  အားသာချက်/အားနည်းချက်တွေနဲ့  သိသင့်သိထိုက်တဲ့ အချက်အလက်တွေကို အသေးစိတ် ဆွေးနွေးပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

“ဆန်းဆန်းခွဲမယ်” ဆိုတိုင်း ကောင်းသလား (Myths vs Facts)

နည်းပညာသစ်ဆိုတော့ အယူအဆအမှားတွေလည်း ရှိတတ်ကြပါတယ်။ လူနာတွေ သိထားသင့်တဲ့ အချက်တချို့ကတော့ –

• အယူအဆမှား ၁ – “အပေါက်သေးသေးလေးနဲ့ခွဲတော့ ရောဂါအမြစ်မပြတ်မှာ စိုးရိမ်ရတယ်” 
  • အမှန်တရား – အပေါက်ကသာ သေးတာပါ၊ အတွင်းထဲမှာ ခွဲစိတ်တာကတော့ ရိုးရိုးခွဲစိတ်မှုအတိုင်း အတူတူပါပဲ။ တကယ်တော့ ကင်မရာနဲ့ ပုံကြီးချဲ့ကြည့်ရတဲ့အတွက် သာမန်မျက်စိနဲ့ မမြင်နိုင်တဲ့ နေရာတွေကိုတောင် ပိုမြင်ရပြီး ပိုမိုတိကျစွာ ခွဲစိတ်နိုင်တာတွေလည်း ရှိပါတယ်။
• အယူအဆမှား ၂ – “ဒါက ငွေကုန်ကြေးကျများတဲ့ သူဌေးရောဂါကုထုံးပဲ” 
  • အမှန်တရား – စက်ပစ္စည်းကိရိယာတွေ သုံးရတဲ့အတွက် ခွဲစိတ်စရိတ် ပိုများနိုင်တာ မှန်ပေမယ့် ဆေးရုံတက်ရက် နည်းတာ၊ အလုပ်ခွင်ပြန်ဝင်နိုင်တာ မြန်တာတွေနဲ့ တွက်ချက်ကြည့်ရင် စီးပွားရေးအရ တွက်ခြေကိုက်တဲ့ ကုသမှုတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
• အယူအဆမှား ၃ – “ရိုးရိုးခွဲတာက ပိုစိတ်ချရတယ်” 
  • အမှန်တရား – သင့်တော်တဲ့ လူနာ၊ သင့်တော်တဲ့ ရောဂါအခြေအနေမှာ ကျွမ်းကျင်တဲ့ ဆရာဝန်နဲ့ ခွဲမယ်ဆိုရင် မှန်ပြောင်းခွဲစိတ်ခြင်းဟာ ရိုးရိုးခွဲစိတ်မှုထက် ပိုဘေးကင်းနိုင်သလို နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာတွေလည်း ပိုနည်းပါတယ်။

ဒါဆို လူနာတိုင်းကို “ဆန်းဆန်း” ခွဲပေးလို့ ရသလား

ဒီမေးခွန်းရဲ့ အဖြေကတော့ “မရပါ”။ ဆရာဝန်တွေအနေနဲ့ အောက်ပါအခြေအနေမျိုးတွေမှာ ရိုးရိုးဖွင့်ခွဲဖို့ (Open Surgery) အကြံပြုလေ့ရှိပါတယ် –

၁။ လူနာရဲ့ ကျန်းမာရေးအခြေအနေ – နှလုံးနဲ့ အဆုတ် ရောဂါပြင်းပြင်းထန်ထန် ခံစားနေရသူတွေမှာ ဗိုက်ထဲ လေသွင်းပြီး ခွဲစိတ်တာကို မခံနိုင်တာမျိုး ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ သွေးပေါင်ချိန်မငြိမ်တဲ့ လူနာတွေ၊ သွေးထွက်လွန်နေတဲ့ အရေးပေါ် လူနာတွေမှာလည်း အချိန်မဆွဲဘဲ ရိုးရိုးဖွင့်ခွဲတာက အသက်ကယ်ဖို့ ပိုသင့်တော်ပါတယ်။

၂။ အရင်က ဗိုက်ခွဲဖူးသူများ – အရင်က ဗိုက်ခွဲဖူးတဲ့ ဒဏ်ရာကြောင့် ဗိုက်ထဲမှာ အူတွေတစ်ခုနဲ့တစ်ခု အလွန်အမင်းကပ်ငြိနေမယ် (Severe Adhesions) လို့ ယူဆရရင် မှန်ပြောင်းထည့်ဖို့ အန္တရာယ်များတဲ့အတွက် ရိုးရိုးခွဲတာ ပိုကောင်းနိုင်ပါတယ်။

၃။ ရောဂါအခြေအနေ – ကင်ဆာအလုံး အရမ်းကြီးနေတာ၊ ဘေးနားက အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းတွေကို တွယ်ကပ်နေတာမျိုးဆိုရင် ရိုးရိုးဖွင့်ခွဲမှသာ ရောဂါအကုန်စင်အောင် ဖယ်ရှားနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ခွဲနေရင်း ရိုးရိုးပြန်ဖွင့်ရခြင်း (Conversion to Open Surgery)

လူနာတွေ အထူးသတိပြု နားလည်ထားရမယ့် အချက်တစ်ချက် ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ မှန်ပြောင်းနဲ့ စတင်ခွဲစိတ်ပေမယ့် ခွဲစိတ်နေစဉ်မှာ ရိုးရိုးဖွင့်ခွဲတဲ့နည်းကို ပြောင်းလဲလိုက်ရတာမျိုး (Conversion) ရှိနိုင်တယ် ဆိုတာပါပဲ။

ဒါဟာ ဆရာဝန်ညံ့လို့၊ ခွဲစိတ်မှု ပျက်စီးသွားလို့ လုံးဝ မဟုတ်ပါဘူး။ မမျှော်လင့်ထားတဲ့ သွေးထွက်တာတွေ ဖြစ်လာရင်၊ သို့မဟုတ် ရောဂါအခြေအနေက ထင်ထားတာထက် ဆိုးရွားပြီး ကင်မရာနဲ့ ကြည့်ခွဲဖို့ မလုံခြုံတော့ဘူးလို့ ဆရာဝန်က ယူဆရင် လူနာရဲ့ အသက်အန္တရာယ် ဘေးကင်းဖို့အတွက် ရိုးရိုးပြန်ဖွင့်ခွဲဖို့ ဆုံးဖြတ်ရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ ဆရာဝန်တစ်ယောက်ရဲ့ မှန်ကန်တဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက် (Good Surgical Judgment) သာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို ပြောင်းလဲခွဲစိတ်ရနိုင်ချေဟာ ၂% ကနေ ၁၀% လောက်အထိ ရှိတတ်ပါတယ်။

ခွဲစိတ်မှုမလုပ်ခင် ဘာတွေမေးသင့်လဲ

မိမိမှာ ခွဲစိတ်မှုခံယူဖို့ လိုအပ်လာပြီဆိုရင် ခွဲစိတ်ဆရာဝန်နဲ့ သေချာတိုင်ပင်ဆွေးနွေးဖို့ လိုပါတယ်။ မေးမြန်းသင့်တဲ့ မေးခွန်းတွေကတော့ –

• ကျွန်တော့်ရောဂါအခြေအနေနဲ့ဆိုရင် ရိုးရိုးခွဲတာကောင်းမလား၊ မှန်ပြောင်းနဲ့ ခွဲတာ ကောင်းမလား။
• ဆေးရုံတက်ရက်နဲ့ ကုန်ကျစရိတ် ဘယ်လိုကွာခြားနိုင်သလဲ။
• ခွဲစိတ်မှုကနေ ရိုးရိုးပြန်ဖွင့်ခွဲရနိုင်ချေ ဘယ်လောက်ရှိသလဲ။

အနာဂတ် ခွဲစိတ်ကုသမှု နည်းပညာများ

နည်းပညာတွေ တိုးတက်လာတာနဲ့အမျှ အခုအခါမှာ စက်ရုပ်လက်တံတွေနဲ့ ခွဲစိတ်တဲ့ Robot-Assisted Surgery တွေပါ ပေါ်ပေါက်လာပါပြီ။ စက်ရုပ်နဲ့ ခွဲစိတ်တာက လူ့လက်ထက် ပိုပြီး ငြိမ်သလို (Tremor filtration)၊ ကွေးနိုင်ဆန့်နိုင်စွမ်း (Dexterity) လည်း ပိုကောင်းပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ကုန်ကျစရိတ် အလွန်ကြီးမားတဲ့အတွက် ဖွံ့ဖြိုးပြီး နိုင်ငံကြီးတွေမှာတောင် နေရာတိုင်းမှာ မရရှိနိုင်သေးပါဘူး။

ဒါ့အပြင် ဗိုက်မှာ အပေါက် ၃-၄ ပေါက် မဖောက်တော့ဘဲ ချက် (Umbilicus) ကနေတဆင့် အပေါက်တစ်ပေါက်တည်း ဖောက်ပြီးခွဲတဲ့ Single-Incision Laparoscopic Surgery (SILS) နည်းပညာတွေလည်း ရှိလာပါပြီ။ ဒါကတော့ အမာရွတ် လုံးဝမမြင်ချင်သူတွေအတွက် အလှအပဆိုင်ရာ အားသာချက် ပိုရနိုင်ပါတယ်။

နိဂုံးချုပ် အကြံပြုချက်

အချုပ်အားဖြင့် ပြောရရင် မှန်ပြောင်းခွဲစိတ်ခြင်း (MIS) ဟာ ခေတ်မီပြီး ထိရောက်တဲ့ ကုသမှုနည်းလမ်းတစ်ခု ဖြစ်တာ အမှန်ပါပဲ။ ဒါပေမယ့် “ခေတ်မီတိုင်း ကိုယ်နဲ့ ကိုက်ညီတယ်” လို့တော့ ယူဆလို့ မရပါဘူး။ “ခေတ်မီခြင်း” ထက် “ဘေးကင်းခြင်း” နဲ့ “ထိရောက်ခြင်း” က ပိုအရေးကြီးပါတယ်။

လူနာတစ်ယောက်ချင်းစီရဲ့ ရောဂါအခြေအနေ၊ ခန္ဓာကိုယ်ကြံ့ခိုင်မှု နဲ့ ငွေကြေးတတ်နိုင်မှုအပေါ် မူတည်ပြီး ရိုးရိုးခွဲတာက သင့်တော်မလား၊ မှန်ပြောင်းနဲ့ ခွဲတာက ပိုကောင်းမလား ဆိုတာကို ကျွမ်းကျင်တဲ့ ခွဲစိတ်ဆရာဝန်နဲ့ သေချာတိုင်ပင်ဆွေးနွေးပြီးမှ ဆုံးဖြတ်သင့်ပါတယ်။

အရေးကြီးဆုံးကတော့ –

၁။ ခွဲစိတ်ဖို့ တကယ်လိုအပ်တဲ့ ရောဂါဖြစ်ရမယ် (Right Indication)

၂။ ကိုယ်နဲ့ ကိုက်ညီမယ့် နည်းလမ်းကို ရွေးချယ်ရမယ် (Right Approach)

၃။ ကျွမ်းကျင်တဲ့ ဆရာဝန်၊ ပြည့်စုံတဲ့ ဆေးရုံဖြစ်ရမယ် (Right Surgeon & Facility)

ဒီအချက်တွေ ပြည့်စုံမှသာလျှင် မိမိအတွက် အကောင်းဆုံး ကုသမှုရလဒ်ကို ရရှိနိုင်မှာ ဖြစ်ကြောင်း တင်ပြလိုက်ရပါတယ်။

References

1. SAGES Guidelines for Laparoscopic Surgery (Society of American Gastrointestinal and Endoscopic Surgeons)
2. Enhanced Recovery After Surgery (ERAS) Society Protocols
3. American College of Surgeons (ACS) – Patient Education Resources
4. World Health Organization (WHO) – Guidelines for Safe Surgery
5. NICE Guidelines (National Institute for Health and Care Excellence) on Minimally Invasive Techniques

International Bariatric Surgery Registry (Global Outcomes Data)